Liên minh Châu Âu (EU) đã thông qua Chỉ thị Thẩm định tính bền vững của Doanh nghiệp (EU Corporate Sustainability Due Diligence Directive – CSDDD) vào ngày 24/5/2024. Đây được xem là một bước tiến lớn trong nỗ lực của EU nhằm xây dựng chuỗi cung ứng toàn cầu minh bạch, có trách nhiệm và bền vững – đồng thời cũng đặt ra yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt đối với các doanh nghiệp nằm trong chuỗi cung ứng của EU, bao gồm doanh nghiệp Việt Nam.
Trong bài viết này, chúng tôi trình bày các yêu cầu đặt ra trong Chỉ thị cũng như cung cấp một số khuyến nghị cụ thể cho các doanh nghiệp Việt Nam.
1. Tổng quan Chỉ thị Thẩm định tính bền vững của Doanh nghiệp.
1.1. Tính cấp thiết của Chỉ thị.
Trong bối cảnh toàn cầu đang đối mặt với biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và vi phạm quyền con người trong chuỗi cung ứng, việc Liên minh Châu Âu ban hành Chỉ thị CSDDD là bước đi tất yếu nhằm định hình một nền kinh tế bền vững và có trách nhiệm.
CSDDD được xem là bước chuyển mình từ “cam kết tự nguyện” sang “tuân thủ bắt buộc”, buộc doanh nghiệp phải minh bạch về tác động của mình đối với con người và môi trường, đồng thời chịu trách nhiệm pháp lý nếu vi phạm.
Việc triển khai CSDDD không chỉ thể hiện quyết tâm của EU trong việc hướng tới phát triển bền vững, mà còn là hồi chuông cảnh tỉnh cho các doanh nghiệp Việt Nam: đã đến lúc cần chuyển đổi mô hình quản trị, tích hợp các yếu tố bền vững vào chiến lược kinh doanh, và coi tuân thủ pháp lý quốc tế là điều kiện tiên quyết để tồn tại và phát triển lâu dài.
1.2. Đối tượng áp dụng của Chỉ thị.
CSDDD chủ yếu áp dụng cho doanh nghiệp lớn tại EU có trên 1,000 nhân viên và doanh thu toàn cầu trên 450 triệu euro. Ngoài ra, chỉ thị cũng áp dụng cho khoảng 900 công ty ngoài EU có doanh thu ròng trên 450 triệu euro tại thị trường này.
Dù doanh nghiệp vừa và nhỏ không chịu áp dụng trực tiếp, họ vẫn có thể bị ảnh hưởng thông qua yêu cầu từ các đối tác lớn trong chuỗi cung ứng. Mỗi nước thành viên EU sẽ có cơ quan giám sát và thực thi, với quyền áp dụng biện pháp xử phạt nếu vi phạm.
Đối với các doanh nghiệp ngoài EU (bao gồm doanh nghiệp Việt Nam), nếu có hoạt động kinh doanh đáng kể tại thị trường EU, hoặc là nhà cung cấp trong chuỗi giá trị của doanh nghiệp EU cũng sẽ bị ảnh hưởng từ Chỉ thị.
2. Tác động từ Chỉ thị đến doanh nghiệp Việt Nam.
Việc EU ban hành CSDDD đặt ra thách thức không nhỏ đối với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là những doanh nghiệp có quan hệ thương mại hoặc nằm trong chuỗi cung ứng của đối tác EU.
Trước hết, CSDDD đặt ra yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt hơn về môi trường, quyền con người và quản trị doanh nghiệp. Các doanh nghiệp Việt Nam cần chứng minh quy trình sản xuất thân thiện với môi trường, đảm bảo điều kiện lao động an toàn, công bằng và minh bạch. Việc không đáp ứng các tiêu chí này có thể khiến đối tác EU từ chối hợp tác hoặc chấm dứt hợp đồng.
Bên cạnh đó, việc đáp ứng các quy định mới sẽ kéo theo chi phí đầu tư và chuyển đổi đáng kể. Doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống quản trị rủi ro, báo cáo thẩm định tính bền vững, đồng thời đào tạo nhân sự để đáp ứng tiêu chuẩn kiểm toán và đánh giá từ đối tác nước ngoài.
Tuy nhiên, đây không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam nâng cấp tiêu chuẩn quản trị, tăng năng lực cạnh tranh và tiếp cận các thị trường có giá trị cao hơn.
3. Doanh nghiệp Việt Nam cần làm gì?
Với Việt Nam – quốc gia có độ mở kinh tế lớn và nằm trong chuỗi cung ứng của nhiều tập đoàn châu Âu, việc hiểu và thích ứng với CSDDD mang tính sống còn.
Thứ nhất, doanh nghiệp nên tiến hành đánh giá toàn diện chuỗi cung ứng nhằm nhận diện các rủi ro tiềm ẩn liên quan đến quyền con người, môi trường và đạo đức kinh doanh. Việc nắm rõ từng khâu trong chuỗi giá trị sẽ giúp doanh nghiệp xác định điểm yếu, từ đó xây dựng các biện pháp kiểm soát và phòng ngừa phù hợp.
Thứ hai, doanh nghiệp cần xây dựng và triển khai chính sách ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) rõ ràng, minh bạch. Đây không chỉ là yêu cầu tuân thủ pháp lý mà còn là nền tảng để doanh nghiệp khẳng định uy tín và trách nhiệm xã hội trong mắt đối tác quốc tế.
Thứ ba, cần thiết lập cơ chế báo cáo và giám sát nội bộ nhằm theo dõi việc thực hiện các cam kết bền vững, đồng thời đảm bảo khả năng phản hồi nhanh chóng khi phát sinh vi phạm hoặc khiếu nại từ bên liên quan.
Thứ tư, doanh nghiệp cũng nên hợp tác với các đơn vị tư vấn pháp lý và chuyên gia ESG để được hỗ trợ trong việc đánh giá mức độ tuân thủ, rà soát hợp đồng với đối tác EU, và chuẩn hóa quy trình hoạt động theo yêu cầu của CSDDD.
Nhìn chung, CSDDD đang tạo ra “bộ lọc” mới cho chuỗi cung ứng toàn cầu, và doanh nghiệp Việt Nam nếu thích ứng sớm sẽ không chỉ duy trì vị thế mà còn khẳng định hình ảnh một đối tác đáng tin cậy, có trách nhiệm và bền vững trong mắt cộng đồng quốc tế.
Liên hệ Chúng tôi:
Công ty TNHH Luật STDC
Địa chỉ: Căn nhà HH16-11 Vinhomes Star City, Phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa.
Hotline: 0911.995.551
Website: stdclawfirm.com
