Trong quá trình giao kết hợp đồng, các bên có thể phát sinh những quan hệ pháp lý phức tạp, đặc biệt trong trường hợp bên đề nghị giao kết hợp đồng lại tiến hành giao kết với bên thứ ba mà không tuân thủ quy định pháp luật hoặc thỏa thuận giữa các bên, từ đó gây thiệt hại cho bên còn lại trong quá trình thực hiện Hợp đồng. Vậy pháp luật dân sự như thế nào về việc bồi thường thiệt hại trong trường hợp bên đề nghị giao kết HĐ với bên thứ ba gây thiệt hại ?
1. Khái niệm bồi thường thiệt hại
Theo quy định tại Điều 584 BLDS 2015: “Bất kỳ người nào có hành vi gây thiệt hại trái phép đều phải bồi thường cho bên bị thiệt hại, trừ khi pháp luật có quy định khác”.
Ngoài ra, tại Khoản 1 Điều 302 Luật Thương mại quy định về Bồi thường thiệt hại trong hoạt động thương mại như sau: “Bồi thường thiệt hại là việc bên vi phạm bồi thường những tổn thất do hành vi vi phạm hợp đồng gây ra cho bên bị vi phạm”.
Từ các quy định trên, thì việc bồi thường thiệt hại trong hợp đồng là trách nhiệm bồi thường của bên có hành vi vi phạm thỏa thuận giữa các bên gây ra thiệt hại.
2. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại khi một trong các bên giao kết với bên thứ ba gây thiệt hại
Tại Điều 360 BLDS 2015 quy định chung về Trách nhiệm bồi thường thiệt hại như sau: “Trường hợp có thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ gây ra thì bên có nghĩa vụ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác”.
Bên cạnh đó, tại Khoản 2 Điều 302 Luật Thương mại quy định: “Giá trị bồi thường thiệt hại bao gồm giá trị tổn thất thực tế, trực tiếp mà bên bị vi phạm phải chịu do bên vi phạm gây ra và khoản lợi trực tiếp mà bên bị vi phạm đáng lẽ được hưởng nếu không có hành vi vi phạm”.
Việc bồi thường thiệt hại trong trường hợp bên đề nghị giao kết HĐ với bên thứ ba gây thiệt hại được áp dụng tương tự các quy định pháp luật chung về bồi thường thiệt hại tại BLDS 2015 và pháp luật chuyên ngành có liên quan. Như vậy, khi một trong các bên trong hợp đồng giao kết với bên thứ ba là hành vi vi phạm thỏa thuận giữa các bên, đồng thời hành vi này trực tiếp hoặc gián tiếp gây ra thiệt hại cho bên còn lại, khi đó bên giao kết với bên thứ ba gây ra thiệt hại phải bồi thường cho bên bị thiệt hại trong quan hệ hợp đồng.
Ví dụ: Công ty A ký hợp đồng độc quyền phân phối sản phẩm với Công ty B trong thời hạn 5 năm. Theo hợp đồng, Công ty B không được ký kết hợp đồng phân phối sản phẩm tương tự với bất kỳ bên nào khác. Tuy nhiên, sau 2 năm, Công ty B lại ký hợp đồng phân phối cùng loại sản phẩm với Công ty C mà không thông báo cho Công ty A. Hành vi này khiến Công ty A bị mất doanh thu, khách hàng giảm sút đáng kể và ảnh hưởng đến uy tín trên thị trường.
Theo trường hợp này, Công ty B đã vi phạm cam kết độc quyền trong hợp đồng với Công ty A gây ra các thiệt hại sau:
- Công ty A bị mất doanh thu do mất khách hàng.
- Chi phí quảng bá thương hiệu, xúc tiến thương mại của Công ty A.
- Uy tín của Công ty A trên thị trường bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Công ty A có quyền yêu cầu Công ty B bồi thường thiệt hại, bao gồm:
- Khoản lợi nhuận bị mất do vi phạm hợp đồng.
- Chi phí khắc phục hậu quả, chẳng hạn như chi phí marketing lại sản phẩm.
- Thiệt hại phi vật chất nếu Công ty A chứng minh được uy tín và danh tiếng bị tổn hại.
Ngoài ra, tại Khoản 3 Điều 133 BLDS 2015 quy định cụ thể về trường hợp Bảo vệ quyền lợi của người thứ ba ngay tình khi giao dịch dân sự vô hiệu như sau: “Chủ sở hữu không có quyền đòi lại tài sản từ người thứ ba ngay tình, nếu giao dịch dân sự với người này không bị vô hiệu theo quy định tại khoản 2 Điều này nhưng có quyền khởi kiện, yêu cầu chủ thể có lỗi dẫn đến việc giao dịch được xác lập với người thứ ba phải hoàn trả những chi phí hợp lý và bồi thường thiệt hại”.
Việc một trong Các Bên đề nghị giao kết hợp đồng với bên thứ ba khi đã có cam kết trước đó là vấn đề quen thuộc trong đời sống thường ngày cũng như trong các giao dịch kinh tế và có thể dẫn đến tranh chấp và yêu cầu bồi thường thiệt hại. Do vậy, Các bên bao gồm cả Bên thứ ba cần tuân thủ quy định pháp luật và thực hiện các biện pháp phòng ngừa để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
Liên hệ Chúng tôi:
Công ty TNHH Luật STDC
Địa chỉ: Căn nhà HH16-11 Vinhomes Star City, Phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa.
Hotline: 0911.995.551
Website: stdclawfirm.com
